Biloxi Business Professionals

T 070 - 799 94 94 E

Ons denkraam

transformatiemodel


De dynamiek van verandering

Theorie en praktijk van organisatieverandering kunnen op zeer uiteinlopende pijlers rusten. Biloxi past bewust het principe van continue verandering toe: alles beweegt en niets is blijvend is onze overtuiging. Wij zien veranderen als een voortdurend, interactief proces waarin management en medewerkers telkens weer een eigen sociale realiteit construeren en daar betekenis aan geven. Dit is een doorlopend proces. Deze geconstrueerde realiteit is niet stabiel; door interne en externe ontwikkelingen is vroeg of laat een wijziging op ons beeld van de realiteit nodig. Navolgende tekst geeft een theoretische onderbouwing van de benadering die wij voorstaan.  

Veel organisatiekundigen plaatsen een organisatie in een omgeving. De organisatie levert producten of diensten aan de omgeving, die op zijn beurt over deze producten of diensten bepaalde verwachtingen heeft t.a.v. de kwaliteit ervan. Voor zorginstellingen werkt dit net zo. Kwaliteit wordt door Juran gedefinieerd als fitness for use. Als dat wat de zorginstelling biedt naadloos aansluit bij wat verwacht wordt, dan is de fit optimaal. Maar wanneer functioneert een zorgaanbieder optimaal? Deze vraag is niet eenvoudig te beantwoorden. Het antwoord hangt namelijk van twee dingen af: aan welke belanghebbende wordt de vraag gesteld en welke criteria hanteert diegene? Een patiënt, dokter, bestuurder, zorgverzekeraar of inspecteur heeft nu eenmaal andere verwachtingen. Het is dus maar de vraag of een zorginstelling überhaupt aan verwachtingen kan voldoen. Het veronderstelt immers dat eenduidige criteria bekend zijn om vast te stellen in welke mate de zorginstelling optimaal functioneert.

Deze verschillen in verwachtingen brengen een spanningsveld met zich mee. De uitdaging voor zorgbestuurders is dusdanige strategische keuzes te maken dat dit spanningsveld in balans komt of blijft. De meeste zorgbestuurders streven een evenwicht na waarin zekerheid bestaat dat zij kunnen uitvoeren wat de zorginstelling wil of moet. Dit wordt ook wel het willen-moeten-kunnen dilemma genoemd. Als de balans eenmaal gevonden is, dan is die zeker niet blijvend. Vrijwel elke dag wordt de zorginstelling geconfronteerd met interne en externe veranderingen waardoor de zoektocht naar een nieuw evenwicht zich opnieuw manifesteert. Deze dynamiek zorgt ervoor dat zorginstellingen voortdurend veranderen. Pas als een zorgbestuurder in dit spanningsveld een ontwikkelend evenwicht weet te vinden, kan een zorginstelling optimaal functioneren. Het is net als met fietsen: balans vind je pas als je beweegt. Stilstand is niet alleen achteruitgang, het kan ook betekenen dat je omvalt.

Transformatiemodel
Uitgaande van het willen-moeten-kunnen dilemma en gebruikmakend van inzichten uit de complexiteitstheorie heeft Parson (1990) een generiek transformatiemodel voor organisatieverandering ontwikkeld, mede gebaseerd op het fundamentele werk van organisatiekundige Thompson (1967). Dit model sluit aan bij hoe Biloxi denkt over veranderingsprocessen. Het transformatiemodel gaat uit van twee assen:
A. Onze doelen: wat we willen of moeten bereiken
B. Onze middelen: wat we kunnen, onze vaardigheden

Beide assen gaan van 100% zeker naar 100% onzeker. Zo ontstaan er vier kwadranten. Elk kwadrant representeert een andere toestand:
I. Toestand van Controle
II. Toestand van Chaos
III. Toestand van Creatie
IV. Toestand van Competentie(-ontwikkeling)

Door interne en externe ontwikkelingen beweegt de instelling zich van toestand naar toestand. Deze beweging is niet willekeurig, het ontwikkelingspad volgt een standaard patroon. De dynamiek van verandering laat een cyclisch ontwikkelingspad zien dat achtereenvolgens een toestand van controle, een toestand van chaos, een toestand van creatie en een toestand van competentieontwikkeling doorloopt. Iedere instelling doorloopt een cyclus waarin keer op keer naar balans wordt gezocht. Deze cyclus herhaalt zich continu. Iedere toestand kent zijn eigen wetten en uitvoeringsprincipes als het om verandering gaat. Beter begrip van deze cyclus kan een zorgbestuurder helpen bij het vormgeven en uitvoeren van het veranderproces.